MALIÝE SOWATLYLYGY WE ÖÝ HOJALYKLARYNYŇ MAÝA BAZARLARYNA GATNAŞYGY: HALKARA EMPIRIK MAGLUMATLARYŇ SELJERMESI
Doly tekst
Gysgaça beýany
Ylmy makalada halkara barlaglaryň maglumatlaryny umumylaşdyrmagyň esasynda, ilatyň maliýe sowatlylyk derejesi bilen onuň gymmatly kagyzlar bazaryndaky amallara gatnaşygynyň arasyndaky baglanyşyk deňeşdirme seljermesi arkaly öwrenilýär. Işde Ykdysady hyzmatdaşlyk we ösüş guramasynyň (YHÖG) üçünji utgaşdyrylan halkara barlagynyň (2023 ý., 39 döwlet), Bütindünýä Bankynyň Global Findex maliýe elýeterlilik maglumatlar binýadynyň hem-de maliýe bilimi bilen öý hojalyklarynyň maýa goýum özüni alyp barşynyň arasyndaky baglanyşygyny anyklaýan empirik maglumatlar ulanyldy. Barlaglaryň netijesine görä, 2021–2024-nji ýyllar aralygynda dünýä boýunça maliýe hasaplaryna resmi elýeterlilik 79%-e çenli ýokarlandy. Geçirilen barlaglaryň esasynda, ösüp barýan bazarlaryň aýratynlyklaryny hasaba almak bilen, maliýe bilim maksatnamalaryny ýörite maýa goýum ukyplaryna we sanly howpsuzlyk endiklerine gönükdirmek boýunça amaly teklipler işlenip düzüldi.
Esasy sözler
maliýe sowatlylygy, gymmatly kagyzlar bazary, maliýe elýeterliligi, asimmetriýa, maýa goýum işjeňligi, birža amallary, onlaýn-maýa goýum.Edebiýatlar
1. Потокина Е.С., Чечина О.С. Подход OECD/INFE в оценке финансовой грамотности: методологические вызовы и решения // Бизнес. Образование. Право. 2025. № 3(72).
2. Guiso L., Sapienza P., Zingales L. Trusting the Stock Market // Journal of Finance. 2008. Vol. 63. No. 6.
3. Lusardi A., Mitchell O. S. The Economic Importance of Financial Literacy: Theory and Evidence // Journal of Economic Literature. 2014. Vol. 52. No. 1.
4. van Rooij M., Lusardi A., Alessie R. Financial Literacy and Stock Market Participation // Journal of Financial Economics. 2011. Vol. 101. Iss. 2.
5. Xiao J. J., O’Neill B. Propensity to Plan, Financial Capability, and Financial Satisfaction // International Journal of Consumer Studies. 2018. Vol. 42. Iss. 5.
6. OECD. OECD/INFE 2023 International Survey of Adult Financial Literacy. OECD Business and Finance Policy Papers, No. 39. OECD Publishing, Paris, 2023. DOI: 10.
7. Standard & Poor’s Ratings Services Global Financial Literacy Survey (S&P Global FinLit Survey). Global Financial Literacy Excellence Center (GFLEC), George Washington University.
8. World Bank. The Global Findex Database 2025: Connectivity and Financial Inclusion in the Digital Economy. Washington, DC: World Bank Group, 2025.
9. World Economic Forum, BNY Mellon, Accenture. The Future of Capital Markets: Democratization of Retail Investing. Geneva: World Economic Forum, 2022.
10. https:// agb.com.tm